Margaret Atwood từng viết rằng đôi khi một điều gì đó cần phải được nói, và nói đi nói lại cho tới khi không cần phải nói thêm nữa. Đó là lý do tôi viết một cột báo hàng năm về tự tử, hầu như lặp lại những điều giống nhau. Hy vọng rằng, như một ghi chú được bỏ vào chai và thả trôi ra biển, thông điệp nhỏ của tôi có thể đến được với người đang cần sự an ủi vì đã mất đi người thân do tự tử.
Điều gì cần được nói và lặp lại liên quan đến tự tử? Có bốn điều.
Thứ nhất, nó là một căn bệnh và có lẽ là căn bệnh bị hiểu sai nhiều nhất. Chúng ta có xu hướng cho rằng nếu một cái chết do tự gây thương tích, thì đó là tự ý và nó khác với cái chết do bệnh tật hay tai nạn. Với hầu hết người tự tử, điều này không đúng. Một người chết do tự tử, cũng giống như bệnh nhân giai đoạn cuối hoặc tai nạn chết người, họ chết không do lựa chọn của mình. Khi người ta chết do cơn đau tim, đột quỵ, ung thư, AIDS, và tai nạn, thì họ chết ngược với ý muốn của mình. Người tự tử cũng giống như vậy, ngoại trừ điều này là trong trường hợp tự tử, sự suy sụp là về cảm xúc hơn là thể lý – đó là cơn đột quỵ về cảm xúc, ung thư cảm xúc, suy giảm hệ thống miễn dịch cảm xúc, sự chết cảm xúc.
Đây không phải là một kiểu loại suy. Có những loại khác nhau về đau tim, đột quỵ, ung thư, suy giảm hệ thống miễn dịch, và tai nạn chết người. Tuy nhiên, tất cả đều có cùng hậu quả: chúng lấy đi cuộc sống ngoài ý muốn con người. Không ai chết do tự tử mà thật sự muốn chết. Anh hay chị ta chỉ muốn kết thúc nỗi đau không thể kéo dài thêm được nữa, giống như một người liều chết nhảy ra khỏi tòa nhà cháy bừng bởi vì quần áo anh ta đang cháy.
Thứ hai, chúng ta không nên lo lắng quá mức về ơn cứu độ của nạn nhân tự tử, vì cho rằng (như chúng ta quen nghĩ) tự tử là hành vi tuyệt vọng tột độ và là điều gì đó Thiên Chúa sẽ không tha thứ. Thiên Chúa thấu hiểu vô cùng và bàn tay Ngài thì tuyệt đối an toàn và dịu dàng hơn chúng ta. Hãy hình dung một người mẹ lần đầu sinh con và đón nhận đứa con vào lòng. Tôi tin đây là hình ảnh tuyệt vời nhất để diễn tả một người tự tử (thường là một linh hồn hết sức nhạy cảm) được đón nhận vào đời sống bên kia ra sao. Thiên Chúa hoàn toàn thấu hiểu, yêu thương và dịu dàng. Dù nguyên nhân cái chết là gì, chúng ta cũng không nên bối rối về số phận của người rời khỏi thế giới này dù cách chết là bình thường hay do bị xúc động, an bình hay quá căng thẳng và bị giằng xé cảm xúc. Thiên Chúa dành một tình yêu đặc biệt cho những ai đổ vỡ và tan nát.
Tuy nhiên, nhận biết tất cả điều này không nhất thiết làm cho nỗi đau (hoặc sự giận dữ) của chúng ta tan biến khi mất đi ai đó vì tự tử; đức tin và việc thấu hiểu không làm tan biến nỗi đau, nhưng đúng hơn là cho ta niềm hy vọng, hướng nhìn và sự nương tựa để bước đi trong nỗi đau.
Thứ ba, chúng ta không nên tự dằn vặt chính mình bởi những suy nghĩ linh tinh khi mất đi người thân vì tự tử: “Tôi đã có thể làm gì? Tôi đã bỏ rơi người này ở đâu? Phải chi tôi ở đó? Điều gì sẽ xảy ra nếu…?” Đây là chuyện tự nhiên khi bị ám ảnh với ý nghĩ rằng, “giá như tôi ở đó đúng lúc.” Hiếm khi điều này tạo nên thay đổi gì. Thật sự, trong hầu hết trường hợp, chúng ta đều vắng mặt vì lý do rõ ràng rằng người mắc chứng bệnh này không muốn chúng ta ở đó. Anh hay chị ta đã chọn kỹ thời gian, địa điểm và phương tiện để chúng ta không thể ở đó. Đúng hơn có lẽ nên nói rằng tự tử là một căn bệnh biết chọn lựa nạn nhân cách chính xác sao cho loại trừ những người khác và sự chú ý của họ. Đây không phải là kiểu biện minh cho thái độ vô cảm, nhất là trước những người đang đau khổ phiền muộn, nhưng là một suy xét lành mạnh nhằm chống lại sự kết tội sai lầm và suy đoán vô bổ.
Chúng ta là con người, không phải là Thiên Chúa. Người ta chết vì bệnh tật và tai nạn ở mọi thời và đôi khi, tất cả tình yêu và sự quan tâm trong thế giới này cũng không thể ngăn chặn một người thân khỏi chết. Sức mạnh của tình yêu đôi khi bất lực trước một chứng bệnh chết người.
Thứ tư, khi mất đi người thân do tự tử, một trong những nghĩa vụ của chúng ta là phải bảo vệ ký ức về người đó, tức là, phải đặt để cuộc đời của họ ở những nơi mà ký ức về anh hoặc chị ta không bị ô uế mãi mãi vì bị nhìn qua lăng kính tự tử.
Một lời đáp mang tính nhân bản và đức tin đúng nghĩa đối với việc tự tử là không nên kinh hoàng, lo sợ về ơn cứu độ đời đời của nạn nhân, không nên cảm thấy tội lỗi vì không cứu được họ, và cũng không cần lặng thinh, cảnh giác mãi khi nói về người đó. Tự sát thật sự là một cách chết kinh khủng, nhưng chúng ta phải hiểu nó (ít nhất trong hầu hết trường hợp) như một sự đau bệnh, một sự phiền muộn, một chứng bệnh, một sự suy sụp buồn thảm trong hệ thống miễn dịch cảm xúc. Quan trọng hơn cả, chúng ta phải tín thác vào Thiên Chúa, sự tốt lành của Ngài, sự thấu hiểu của Ngài, sức mạnh đi vào âm phủ và quyền năng của Ngài để biến mọi thứ theo đúng hướng, ngay cả cái chết do tự tử.
Ron Rolheiser, OMI
Dịch: Lm. Phêrô Bùi Sĩ Thanh
Chuyển ngữ từ: https://ronrolheiser.com/suicide-and-our-misunderstandings/#.Y1KZknZBxPY (20/06/2022
