Christ Is at the Door – Trích Tạp chí Emmanuel/ Linh Đạo Thánh Thể – Tháng 11/ Tháng 12, 2019 – Trang: 361- 365
Tác giả: Richard Gribble, CSC
Đôi nét về tác giả: Cha Richard Gribble, thành viên của Dòng Thánh Giá (Congregation of Holy Cross), hiện là giảng viên của Khoa Nghiên cứu Tôn giáo (Department of Religious Studies) tại Trường Cao đẳng Stonehill (Stonehill College) ở Easton, bang Massachusetts, Hoa Kỳ.
Tháng Mười Một năm 1958, cha Vincent McCauley, một linh mục Dòng Thánh Giá, cùng ba tu sĩ cùng hội dòng đặt chân đến Fort Portal, Uganda, một vùng thuộc miền tây đất nước này, giáp với quốc gia ngày nay được biết đến là Cộng hòa Dân chủ Congo. Các ngài đến đây để thiết lập sứ vụ đầu tiên của Dòng Thánh Giá tại Đông Phi.
Là trưởng nhóm, đồng thời từng là nhà truyền giáo tại Đông Bengal (nay là Bangladesh), cha McCauley đã thể hiện lòng tận tụy đối với sứ mạng và tinh thần trách nhiệm đối với Thiên Chúa cũng như với những con người mà ngài được sai đến phục vụ. Năm 1961, Tòa Thánh thiết lập Giáo phận Fort Portal, và Đức Giáo hoàng Gioan XXIII bổ nhiệm ngài làm giám mục tiên khởi của giáo phận. Ngài hết lòng dấn thân cho thừa tác vụ mới, đặc biệt dành cho dân Chúa nơi đây, trong đó nhiều người vừa mới đón nhận đức tin Kitô giáo. Công việc của ngài gặp không ít khó khăn, bởi đất nước Uganda vừa giành được nền độc lập từ nước Anh; và sau một thời gian ngắn được cai quản theo thể chế dân chủ, quốc gia này rơi vào ách độc tài của Idi Amin, một người có những chính sách tàn bạo và đã gây nên biết bao đau khổ cho dân chúng. Tuy nhiên, Đức cha McCauley vẫn kiên trì thi hành sứ mạng. Năm 1970, ngài trao lại giáo phận cho một linh mục người Phi Châu. Ngài đã hoàn thành tốt đẹp công việc được trao phó.
Thế nhưng, công trình của Đức cha McCauley vẫn còn rất lâu mới kết thúc. Ngài lên đường đến Nairobi, Kenya, để đảm nhận chức Chủ tịch Hiệp hội các Hội đồng Giám mục Đông Phi (AMECEA). Dẫu đã chuyển sang một quốc gia khác, người Uganda vẫn không ngừng tìm đến ngài, đặc biệt là những người tị nạn đang chạy trốn chế độ áp bức của Amin. Bạn hữu kể lại rằng chưa từng có một người Uganda nào tìm đến văn phòng AMECEA gặp Đức cha McCauley mà bị từ chối quay về.
Một ngày nọ, khi vị Giám mục đang tham dự một cuộc họp rất quan trọng, có hai người tị nạn từ Uganda đến gõ cửa văn phòng và xin gặp ngài. Bà Rosaleen, thư ký của Đức cha, cho biết ngài đang bận và không thể gặp tiếp họ. Sau đó, bà kể lại sự việc cho Đức cha. Thay vì hài lòng trước cách xử trí ấy, ngài nghiêm nghị dặn bà rằng đừng bao giờ từ chối một người tị nạn. Bởi khi làm như thế, bà đang từ chối chính Đức Kitô. Vài ngày sau, chuông cửa lại vang lên. Một lần nữa, những người tị nạn Uganda đứng trước thềm nhà. Nhưng lần này, bà Rosaleen lập tức đến gặp Đức cha McCauley, lúc ấy cũng đang ở trong một cuộc họp khác, và thưa với ngài: “Thưa Đức cha, Đức Kitô đang đứng ngoài cửa.”
Hoàn cảnh mà Đức cha McCauley chứng kiến tại Uganda vào đầu thập niên 1970, khi ấy chỉ diễn ra trong phạm vi một quốc gia, nay đã trở thành một cuộc khủng hoảng mang tầm vóc toàn cầu, với quy mô chưa từng thấy kể từ sau Thế chiến thứ hai. Các ước tính cho thấy hiện có khoảng 65 triệu người tị nạn trên khắp thế giới. Sự trỗi dậy của tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (ISIS), cuộc nội chiến kéo dài tại Syria, cùng nhiều cuộc xung đột khác tuy ít được truyền thông chú ý nhưng không kém phần tàn khốc, chẳng hạn như cuộc chiến tại Yemen, đã làm cho tình hình thêm trầm trọng và đẩy số người tị nạn lên mức cao kỷ lục.
Vấn đề đặt ra cho các quốc gia và chính phủ là phải đối diện với thực tế này như thế nào. Một số quốc gia, chẳng hạn Đức, đã tỏ ra khá cởi mở trong việc tiếp nhận và tái định cư cho nhiều người tị nạn. Những quốc gia khác, như Hoa Kỳ, lại thận trọng hơn vì lo ngại rằng các phần tử khủng bố có thể trà trộn vào dòng người nhập cảnh. Tuy nhiên, nhiều người tại Hoa Kỳ phản đối lập trường ấy, cho rằng phần lớn những người tìm đến chỉ đơn giản là mong có được một nơi an toàn để sinh sống, làm việc và nuôi dưỡng gia đình. Cuộc tranh luận này chắc chắn vẫn sẽ còn tiếp diễn.
Vai Trò Của Hội Thánh
Hội Thánh nói gì trước thực trạng ấy? Để trả lời câu hỏi này, trước hết cần trở về với giáo huấn Kinh Thánh. Dân Israel và người Híp-ri hết sức coi trọng vị trí của Lề Luật cùng các giới luật; tuy nhiên, Thiên Chúa cũng minh nhiên khẳng định rằng họ không được phép ngược đãi hay loại trừ người ngoại kiều dưới bất kỳ hình thức nào. Người phán với dân Israel: “Các ngươi không được áp bức ngoại kiều, vì chính các ngươi đã từng là ngoại kiều trên đất khách.” Lời ấy nhắc nhớ bốn trăm năm dân Do Thái đã sống như những kẻ tha hương trên đất Ai Cập.
Câu chuyện bà Rút cũng chuyển tải cùng một sứ điệp về sự cần thiết phải đón nhận người xa lạ. Sách Rút là một giáo huấn mạnh mẽ về việc xây dựng sự đón nhận ở mọi cấp độ của đời sống, kể cả việc mở lòng ra với những người ngoại quốc có thể khác biệt với số đông trong cách sống hay hành động. Đồng thời, chúng ta cũng nhớ đến ngôn sứ Êlia, khi ngài là một người ngoại kiều tại miền Xa-rép-ta. Tại đó, một bà góa đã đối xử với ngài bằng lòng quảng đại lớn lao, chia sẻ cho ngài lương thực ngay giữa chính cảnh túng thiếu của mình (x. 1 V 17,9-16).
Cũng như Thiên Chúa không thiên vị ai trong thời các tổ phụ và dân Híp-ri, Đức Giêsu trong Tân Ước cũng không thiên vị bất cứ ai. Trái lại, tất cả những ai lắng nghe và thực thi lời Thiên Chúa đều được Người đón nhận. Dù Đức Giêsu được sai đến trước hết với con cái Israel, sứ mạng của Người mang một tầm mức rộng lớn hơn nhiều.
Cuộc đối thoại dài nhất được ghi lại trong Tân Ước giữa Đức Giêsu và một cá nhân chính là cuộc gặp gỡ giữa Người với người phụ nữ Samari bên giếng Giacóp. Người Samari, hậu duệ của cái gọi là “mười chi tộc thất lạc của Israel” sau biến cố Samaria thất thủ vào năm 722 trước Công nguyên, là nhóm người bị khinh ghét nhất vào thời Đức Giêsu. Thế nhưng, chính với người phụ nữ ấy, Người lại chủ động đến gần bằng một sự quan tâm đặc biệt. Đức Giêsu cũng đã đến miền Tyrô và Xiđôn (x. Mc 7,24-30), đồng thời chữa lành người bị quỷ ám ở Ghêrasa (x. Mc 5,1-20), những nơi và những con người đều nằm ngoài biên giới Israel. Như thế, Kinh Thánh trình bày một sứ điệp rõ ràng và nhất quán về phẩm giá cũng như giá trị của người lữ khách và người xa lạ.
Ngày nay, giáo huấn của Hội Thánh về người tị nạn vẫn hoàn toàn phù hợp với sứ điệp ấy của Kinh Thánh. Văn kiện Đón Nhận Người Xa Lạ Giữa Chúng Ta: Hiệp Nhất Trong Đa Dạng (Welcoming the Stranger Among Us: Unity in Diversity) của Hội đồng Giám mục Công giáo Hoa Kỳ nêu lên ba nguyên tắc căn bản:
1) Con người có quyền di cư để bảo vệ và duy trì sự sống của bản thân cũng như của gia đình mình.
2) Một quốc gia có quyền quản lý biên giới và kiểm soát việc nhập cư.
3) Một quốc gia phải thực thi việc quản lý biên giới trong tinh thần công lý và lòng thương xót.
Liên quan đến vai trò của Hội Thánh, các Giám mục Hoa Kỳ đã khẳng định cách đặc biệt:
“Chúng tôi, các Giám mục Hoa Kỳ, tái khẳng định cam kết của Hội Thánh, theo lời Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II, là nỗ lực để “phẩm giá của mỗi con người luôn được tôn trọng, để người nhập cư được đón nhận như một người anh em, người chị em, và để toàn thể nhân loại trở thành một gia đình hiệp nhất, biết trân trọng cách khôn ngoan những nền văn hóa khác nhau làm nên gia đình ấy.”(1)
“Chúng tôi kêu gọi mọi người thiện chí, đặc biệt là các tín hữu Công giáo, hãy mở rộng vòng tay đón tiếp những người mới đến trong khu xóm, trường học, nơi làm việc và cộng đoàn phụng tự của mình bằng sự hiếu khách chân thành, tinh thần rộng mở và lòng sẵn sàng vừa giúp đỡ vừa học hỏi nơi những anh chị em thuộc bất cứ chủng tộc, tôn giáo, sắc tộc hay xuất thân nào.”(2) Không chỉ các Giám mục Hoa Kỳ, sứ điệp của Hội Thánh dành cho người di dân và tị nạn còn được Đức Thánh Cha Phanxicô thể hiện bằng chính hành động của ngài. Địa điểm đầu tiên mà ngài viếng thăm bên ngoài khu vực Vatican và Rôma là một thị trấn ven biển miền nam nước Ý, nơi nhiều người tị nạn từ Trung Đông và Bắc Phi, đang chạy trốn bạo lực và bất ổn, cập bến sau khi vượt qua những hành trình đầy hiểm nguy trên Địa Trung Hải.
Không lâu sau đó, vào tháng Tư năm 2016, Đức Thánh Cha Phanxicô tiếp tục thăm đảo Lesbos của Hy Lạp, điểm dừng chân đầu tiên của nhiều người phải rời bỏ quê hương vì chiến tranh và đói nghèo. Rõ ràng, quan điểm của ngài là người tị nạn cũng là con cái Thiên Chúa không kém bất kỳ ai khác; vì thế, họ phải được đối xử với cùng một phẩm giá vốn thuộc về mọi con người. Hòa cùng lời nói và hành động của vị Giáo hoàng, các Giám mục Hoa Kỳ đã viết rằng:
“Là những người Công giáo, chúng ta được mời gọi thực hiện những hành động cụ thể để vượt thắng những hiểu lầm, sự thiếu hiểu biết, tinh thần cạnh tranh và nỗi sợ hãi, vốn cản trở việc thực sự đón nhận người xa lạ đang sống giữa chúng ta cũng như cản trở việc đạt tới sự hiệp thông là cùng đích của chúng ta với tư cách là con cái Thiên Chúa. Vì thế, chúng ta cam kết không ngừng củng cố sự thấu hiểu giữa các nền văn hóa cùng chia sẻ đức tin Công giáo, thúc đẩy sự giao tiếp liên văn hóa giữa các cộng đoàn tín hữu, và bảo đảm rằng những người phục vụ mục vụ có được khả năng ngôn ngữ cũng như sự hiểu biết văn hóa cần thiết để đồng hành với những người di dân đang hiện diện giữa chúng ta.”(3)
Ngày nay, cuộc khủng hoảng người tị nạn trên toàn thế giới sẽ không thể được giải quyết trong một sớm một chiều. Tuy nhiên, sứ điệp của Kinh Thánh và giáo huấn của Hội Thánh cần phải được đặt vào trung tâm của mọi suy tư và quyết định. Nếu các chính sách được hoạch định mà không lưu tâm đến những giá trị ấy, thì những chính sách đó vẫn còn thiếu một cái nhìn đầy đủ và toàn diện về thực tại.
Nếu chính chúng ta rơi vào hoàn cảnh không có nơi nào an toàn để nương náu và lại bị người khác khước từ đón nhận, chúng ta sẽ cảm thấy thế nào? Hẳn chúng ta cũng mong được mở rộng vòng tay đón tiếp và nâng đỡ. Quả thật, Đức cha McCauley đã nhìn thấy điều cốt lõi: nhiều lần chính Đức Giêsu Kitô đang đứng trước cửa nhà chúng ta, nhưng chúng ta lại không nhận ra Người.
Vấn đề người tị nạn không phải là một thực tại đơn giản; vì thế, những giải pháp thích hợp cũng không thể dễ dàng. Thế nhưng, vùi đầu vào cát như hình ảnh con đà điểu trong thành ngữ quen thuộc sẽ không giải quyết được điều gì. Ơn gọi Kitô hữu thôi thúc chúng ta hành động vì những anh chị em đang thiếu thốn và đau khổ. Chúng ta không thể giải quyết ngay một vấn đề lớn lao như thế chỉ trong ngày mai; nhưng như người ta thường nói: hãy suy nghĩ ở tầm mức toàn cầu, nhưng hành động từ môi trường địa phương. Hôm nay, chúng ta hãy làm bất cứ điều gì có thể để xoa dịu nỗi đau của một người đang cần đến chúng ta; phần còn lại, Thiên Chúa sẽ hoàn tất.
Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo dạy rằng:
“Hội Thánh là Mẹ hiền, ý thức mình có bổn phận cử hành/ca tụng công trình cứu chuộc của Phu Quân chí thánh, bằng việc tưởng niệm vào những ngày ấn định trong năm. Mỗi tuần, vào ngày Chúa Nhật, Hội Thánh tưởng niệm việc Chúa Phục Sinh. Mỗi năm một lần, vào dịp lễ Phục Sinh, Hội Thánh còn cử hành hết sức trọng thể cuộc Thương Khó hồng phúc của Người.”
“Hội Thánh Quảng diễn mầu nhiệm Chúa Ki-tô qua chu kỳ một năm…Trong Khi tưởng niệm những mầu nhiệm cứu chuộc, Hội Thánh mở ra cho các tín hữu kho tàng quyền năng cứu độ và công nghiệp của Chúa, làm cho những mầu nhiệm này hiện diện qua các thời đại; để khi tiếp xúc với các mầu nhiệm đó các tín hữu sẽ được đầy tràn ơn cứu chuộc” (GLHTCG, số 1163).
Nền linh đạo cốt lõi của Tam Nhật Vượt Qua, trung tâm của toàn bộ năm phụng vụ của Hội Thánh, được diễn tả cách tuyệt đẹp trong số 1168 của Sách Giáo lý Hội Thánh Công giáo:
“Khởi từ Tam Nhật Vượt Qua như nguồn ánh sáng, thời đại mới của Phục Sinh chiếu tỏa cả năm Phụng vụ. Thời gian của cả năm trước và sau Tam Nhật Vượt Qua được Phụng vụ thánh hóa thành ‘năm hồng ân của Chúa’. Nhiệm cục cứu độ được thực hiện trong thời gian; nhưng từ khi nhiệm cục đó được hoàn tất trong biến cố Đức Giêsu Phục sinh và Thánh Thần được thông ban, thì cùng đích của lịch sử đã được ‘tiền dự,’ và Nước Thiên Chúa xuất hiện trong lịch sử loài người.”
Nguồn: dongthanhthe.net
Chú thích
(1) Pope John Paul II, “Message for World Migration Day,” 2000, 5.
(2) “Welcoming the Stranger Among Us: Unity in Diversity.” http://www.usccb.org/issues-and-action/cultural-diversity/pastoral-careofmigrantsrefugeesandtravelers/resources/welcoming-the-stranger-among-us-unity-indiversity.cfm
(3) Ibid.
